Κανόνες τονισμού της αρχαίας ελληνικής.. για την πινακίδα

Ενότητα 11-Επανάληψη

Επανάληψη - Ενότητα 11: Η αγάπη του Αλεξάνδρου για το Βουκεφάλα

Μέρος Α': Κείμενο για Μετάφραση

"Σημεῖον δέ οἱ ἦν βοὸς κεφαλὴ ἐγκεχαραγμένη, ἐφ' ὅτῳ καὶ τὸ ὄνομα τοῦτο λέγουσιν ὅτι ἔφερεν· οἱ δὲ λέγουσιν ὅτι λευκὸν σῆμα εἶχεν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς, μέλας ὢν αὐτός, ἐς βοὸς κεφαλὴν μάλιστα εἰκασμένον. Οὗτος ὁ ἵππος ἐν τῇ Οὐξίων χώρᾳ ἀφανὴς ἐγένετο Ἀλεξάνδρῳ, καὶ Ἀλέξανδρος προεκήρυξεν ἀνὰ τὴν χώραν πάντας ἀποκτενεῖν Οὐξίους, εἰ μὴ ἀπάξουσιν αὐτῷ τὸν ἵππον. Τοσήδε γὰρ σπουδὴ Ἀλεξάνδρῳ ἀμφ' αὐτὸν ἦν."………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Ερωτηση κατανόησης: Ποιο γεγονός επικαλείται ο Αρριανός, για να καταδείξει το ενδιαφέρον του Μ. Αλεξάνδρου για το άλογό του;

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………............................................................

Μέρος Β: Λεξιλογικές Ασκήσεις

Ø  Κύκλωσε την κατάλληλη λέξη

1. Αυτό το κόμμα έχει πολλούς αξιόλογους πολιτικούς/πολιτικάντηδες.

2. Ο Άγιος Ανδρέας είναι ο πολιτοφύλακας/πολιούχος της Πάτρας.

3. Για την πολιτογράφησή/πολιτικοποίησή σας πρέπει να προσκομίσετε τα απαραίτητα πιστοποιητικά στην υπηρεσία μας.

4. Ο δήμαρχος αρνήθηκε να δώσει το λόγο στη συμπολίτευση/συμπολίτισσα που ήθελε να πάρει το λόγο.

Ø  Αντιστοίχησε της λέξεις της α’ στήλης με τις κατάλληλες της β’ έτσι ώστε να έχω σωστές φράσεις

Α’	Β’
πολιτικός	πολιτισμός
υπηρεσία	πολίτευμα
πολιτιστική	της πολεοδομίας
δημοκρατικό	πρόσφυγας
ελληνικός	εκδήλωση

Ø  Επίλεξε δύο από τις πιο πάνω φράσεις για να φτιάξεις προτάσεις

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………...............................

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………...............................

Ø  Βρες τα αντίθετα για τις πιο κάτω λέξεις από το λεξιλογικό πίνακα σελ. 84 (βιβλίο Αρχαίων ελληνικών Α' Γυμνασίου)

Πολιτικοποιημένος ≠ ……………….....

Εξευγενισμένος ≠ ……………………...

Αντιπολιτεύομαι ≠ ………………….....

Βαρβαρότητα ≠ ………………………

Ø  Συμπλήρωσε τα κενά με τις παρακάτω λέξεις. Μια λέξη δεν θα χρησιμοποιηθεί

πολιτοφυλακή         πολιτική                    αντιπολίτευση        απολίτιστοι

πολιτικά                   πολιτάρχης              πολεοδομικός          πολιτικάντηδες      

1. Η ____________________ σχεδιασμός της πόλης επιτρέπει τη δημιουργία υδραγωγείου.

2. Η ____________________ κατηγόρησε την κυβέρνηση για αντιλαϊκή ____________________.

3. Στο δικαστήριο ο συνήγορος υπεράσπισης αναφέρθηκε στα ____________________ δικαιώματα του κατηγορουμένου.

4. Οι ____________________ προσπαθούν με έμμεσο και παραπλανητικό τρόπο να μαζέψουν ψήφους.

5. Αμέσως μόλις ξεκίνησαν οι φασαρίες ειδοποιήθηκε να επέμβει η ____________________.

6. Οι ____________________ άνθρωποι αφήνουν τα σκουπίδια τους όπου βρουν με αποτέλεσμα να κινδυνεύει η δημόσια υγεία.

Ø  Γράψε τα παράγωγα ρήματα που προέρχονται από τις πιο κάτω λέξεις

Δίχα à ____________________                 στένω à __________________

ἱππεῦς à __________________                 γηράω à __________________

αἰτῶ à ____________________                 κῆρυξ à __________________

πέλας à ___________________                οἱμοι à ___________________

χωρίς à ___________________                 ἀλαλά à __________________

Ø  Ποια είναι η σημασία των πιο κάτω λέξεων; Τοποθέτησέ τις στην κατάλληλη στήλη.

γραφίδα, κουρεῖον, τόξον, κτίσμα, ὁπλίτης, γραφεῦς, ποίησις, γέννησις, ορνιθών, ἄροτρον, ποιητής,

πρόσωπο που ενεργεί	τόπος	όργανο/μέσο	ενέργεια/ κατάσταση	αποτέλεσμα ενέργειας

Συντακτικές ασκήσεις

Ø  Να αναγνωρίσεις συντακτικά τους υπογραμμισμένους όρους
(Υ, Ρ, Κ, Α)

Α. Ἡρακλῆς κατέστη εὐεργέτης τῆς Ἐλλάδος.

Β. Οἱ Ἔλληνες ἐνίκησαν τοὺς βαρβάρους.

Γ. Ὅμοιος  ὁμοίω ἀεί πελάζει.

Δ. Τοῦτο ποιήσεις.

Ε. Δαρείος Κύρον σατράπην ἐποίησεν.  

Στ. Οἱ γηράσκοντες δυσμαθεῖς ἀποβαίνουσιν.

Ζ. ‘Υμᾶς βασιλεύς τὰ ὅπλα ἀπαιτεῖ.

Ø  Γράψε τα κατηγορούμενα στις πιο κάτω προτάσεις

Αργεῖοι …………………… (πολέμιος) εἰσιν.

Ἐγώ καὶ σὺ ……………………. (μαθητής) ἐσμέν.

Οὗτοι …………………… (εὐεργέτης) κατέστησαν.

Φίλιππος ………..…. (κύριος) ἁπάντων ᾑρέθη.

Ø  Να βρεις ποια ρήματα είναι μεταβατικά (Μ) και ποια όχι (Α)

Πείθομαι τοῖς νόμοις.

Οὗτος ὑπνώττει.

Ἕν οἶδα (=ένα γνωρίζω)

Γελᾷ ο μικρός.

Το απαρέμφατο Ενεργητικής Φωνής

Το Απαρέμφατο Ενεργητικής Φωνής

Το απαρέμφατο ενεργητικής φωνής της αρχαίας ελληνικής σχηματίζεται από το θέμα του ρήματος και τις ακόλουθες καταλήξεις ανάλογα με το χρόνο στον οποίο εμφανίζεται.

Τύποι  για το φωνηεντόληκτο ρήμα λύω:

Ø  Λύειν – Απαρέμφατο Ενεστώτα Ενεργ. Φωνής

Ø  Λύσειν – Απαρέμφατο Μέλλοντα Ενεργ. Φωνής

Ø  Λῦσαι  - Απαρέμφατο Αορίστου Ενεργ. Φωνής

Ø  Λελυκέναι – Απαρέμφατο Παρακειμένου Ενεργ. Φωνής

ð  Ομοίως του λύω σχηματίζεται το παιδεύω, θύω, κωλύω και όλα τα φωνηεντόληκτα ρήματα.

ð  Το απαρέμφατο σχηματίζεται μόνο στους πιο πάνω χρόνους

Όμως:

Α. Τα ουρανικόληκτα σχηματίζουν τους ακόλουθους τύπους:

Ø  φυλάττειν-φυλάξειν-φυλάξαι-πεφυλαχέναι

Ø  διώκειν-διώξειν-διῶξαι-δεδιωχέναι

Ø  πράττειν-πράξειν-πρᾶξαι-πεπραχέναι

Β. Τα χειλικόληκτα σχηματίζουν τους ακόλουθους τύπους:

Ø  βλάπτειν-βλάψειν-βλάψαι-βεβλαφέναι

Ø  γράφειν-γράψειν-γράψαι-γεγραφέναι

Ø  τρέπειν-τρέψειν-τρέψαι-τετροφέναι

Γ. Τα οδοντικόληκτα σχηματίζουν τους ακόλουθους τύπους:

Ø  πείθειν-πείσειν-πείσαι-πεπεικέναι

Ø  παρασκευάζειν-παρασκευάσειν-παρασκευάσαι-παρεσκευακέναι

Ø  θαυμάζειν-θαυμάσειν-θαυμάσαι-τεθαυμακέναι

è Απαρέμφατο ενεστώτα του ρήματος εἰμί: εἶναι

Ασκήσεις:

1. Να γραφούν τα απαρέμφατα ενεργητικής φωνής των παρακάτω ρημάτων:

Χρόνοι	κρύπτω	ταράττω	κτίζω	ἀλλάττω
Ενεστώτας
Μέλλοντας
Αόριστος
Παρακείμενος

2. Υπογράμμισε τα απαρέμφατα των πιο κάτω προτάσεων και αναγνώρισε τα γραμματικά(χρόνο, φωνή και από ποιο ρήμα σχηματίζονται)

Α. Τὸ λακωνίζειν ἐστί φιλοσοφείν.

……………………………………………………………………………………………………

Β. Ἔλπιζε τιμών τον θεόν πράξειν καλώς.

……………………………………………………………………………………………………

Γ. Την τῶν κρατούντων εξουσίαν μάθε φέρειν καλώς.

……………………………………………………………………………………………………

3. Συμπλήρωσε με τον κατάλληλο τύπο του απαρεμφάτου τις πιο κάτω προτάσεις:

Λάμπρος νόμιζον παίδαν ………………………. ἄρρενα. (είμί, ενεστ.)

Διδάσκαλος εδίδασκεν τον παίδαν …………………. (γράφω, αόρ.)

Μήτηρ τὴν κόρην ἐμάθεν ……………………. (ῥάπτω, ενεστ.)

Τους ανθρώπους διδάσκει Σωκράτης ου ……………… τὴν αληθείαν.  (κρύπτω, μέλλ.)

Οὗτος εἶπε τοῖς κόραις  ………………..…………….. τας εορτάς τῶν Ἐκδυσίων. (παρασκευάζω, παρακ.)

Φωνηεντόληκτα και ουρανικόληκτα ουσιαστικά γ' κλίσης

Γ’ Κλίση ουσιαστικών Αρχαίας Ελληνικής

Ø  Περιλαμβάνει ουσιαστικά και των τριών γενών (δηλ. αρσενικά, θηλυκά και ουδέτερα)

Ø  Υπάρχουν πολλές κατηγορίες ανάλογα με:

o   Αν έχουν κατάληξη ή όχι

o   Αν έχουν μονό θέμα ή διπλό

o   Αν έχουν χαρακτήρα σύμφωνο ή φωνήεν

Φωνηεντόληκτα

Α. Θηλυκά σε –ις, -έως (γεν.)

	ΕΝΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ	ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ
ΟΝ.	ἡ πόλις	οἱ πόλεις
ΓΕΝ.	τῆς πόλεως	τῶν πόλεων
ΔΟΤ.	τῇ πόλει	ταῖς πόλεσι
ΑΙΤ.	τὴν πόλιν	τὰς πόλεις
ΚΛ.	(ὦ) πόλι	(ὦ) πόλεις

-          Σε ποιες κατηγορίες ανήκει το πιο πάνω ουσιαστικό;

o   Με κατάληξη (-ς)

o   Διπλό θέμα (πολι- και πολε-)

o   Χαρακτήρας φωνήεν (πολις)

-          Όμοια ἡ δύναμις, ἡ κλίσις, ἡ δράσις κ.ο.κ.

-          Ομοίως και τα:

Β. Αρσενικά σε -υς, -εως(γεν.) και Γ. Ουδέτερα σε -υ, -εως (γεν.)

Ø  ὁ πέλεκυς-τοῦ πελέκεως, ὁ πήχυς-τοῦ πήχεως

Ø  τὸ ἄστυ-τοῦ ἄστεως

Φωνηεντόληκτα μονόθεμα αρσενικά σε -εύς, έως

Ø  ὁ βασιλεύς-τοῦ βασιλέως, ὁ ἱππεύς-του ἱππέως, ὁ αλιεύς-τοῦ αλιέως

Ø  Για την κλίση της κατηγορίας αυτής βλέπε βιβλίο σελ. 95

Οδοντικόληκτα

Α. Αρσενικά σε –ων, -οντος (γεν.) και –ας, -αντος (γεν.)

Ø  ὁ λέων-τοῦ λέοντος, ὁ γέρων-τοῦ γέροντος, ὁ δράκων-τοῦ δράκοντος

Ø  ὁ γίγας-τοῦ γίγαντος, ὁ ἐλέφας-τοῦ ἐλέφαντος

Ø  ὁ ανδριάς-τοῦ ανδριάντος, ὁ ἵμάς-τοῦ ἵμαντος

Ø  Για την κλίση βλέπω βιβλίο σελ. 111

Β. Ουδέτερα σε –α, -ατος (γεν.)

Ø  τὀ σήμα-του σήματος, τὸ κτῆμα-τοῦ κτήματος, τὸ ἅρμα-τοῦ ἅρματος

Ø  για την κλίση βλέπω βιβλίο σελ. 111

Ασκήσεις:

1. Να συμπληρωθούν τα κενά με τον κατάλληλο τύπο τῶν λέξεων που είναι στην παρένθεση:

α) Πολλὰ δίκτυα ……………………………….. εὐρίσκουσιν (ἁλιεύς, γεν. πληθ.).

β) Ἔξεστι (= εἶναι δυνατό) …………………………… ταῦτα ποιεῖν (Μεγαρεύς, δοτ. πληθ.).

γ) Οὗτοι ἐνομίζοντο Ἀσκληπιοῦ ………………………….. (θεράπων, ον. πληθ.)

δ)  Τὰ μακρὰ τείχη συνῆπτε τὸν …………………… τῇ Ἀθηναίων πόλει. (Πειραιεύς)

στ) Ἐξ ὄνυχος τον ……………….. (λέων, αιτ. εν.)

ε) Νίκας τοῖς …………………………………… κατὰ βαρβάρων δωρούμενος (βασιλεύς)

στ) Πολλοὶ λέγουσι τὴν μὲν …………………………….. τῶν χρημάτων ῥᾳδίαν (= εύκολη), χαλεπὴν δὲ τὴν ……………………….. (ἡ κτῆσις, ἡ χρῆσις).

ζ) Οὐκ ἐν τῇ ……………….. καὶ τῇ ……………… ἡ ἡδονὴ ἐστίν, ἀλλ’ ἐν ταῖς ἀγαθαῖς …………………. (βρῶσις, πόσις, πρᾶξις).

η) Ἐνταῦθα ἐντυγχάνομεν (=συναντούμε) τῷ ……………… (γέρων)

θ) Οἱ ἄνθρωποι χρῶνται (=χρησιμοποιούν) πέντε …………..… (αἴσθησις, δοτ. πληθ.)

2. Βάλε τους πιο κάτω τύπους στον αντίθετο αριθμό:

οἱ ἵμαντες		τοῖς κτήμασι
ταῖς ἀκροπόλεσι		τῆς ὁσφρήσεως
τῆς βεβαιώσεως		τῇ λύσει
τῶν ἀδαμάντων		τοῖς πελέκεσι
τὰς δυνάμεις		τοὺς ἀλιέας
τοὺς δράκοντες		τοῖς γέρουσι

3. Αναγνώρισε τα πιο κάτω ουσιαστικά:

τοῖς κτήμασι:           …………………………………………………………………………

τῇ μητροπόλει:        …………………………………………………………………………

τὰς γεύσεις:             …………………………………………………………………………

τοῦ πελέκεως:         …………………………………………………………………………

τῶν δρακόντων:      …………………………………………………………………………

οἱ ανδριάντες:          …………………………………………………………………………

4. Αντιστοίχησε τα επίθετα με τα κατάλληλα ουσιαστικά της γ’ κλίσης:

ὁ σοφός	θεράπουσι
τῆς μεγάλης	ἅρματα
τοῖς γενναίοις	ανδριάς
τὸν ιστορικόν	δυνάμεως
τῇ χαλεπῇ	Ξενοφῶντα
τὰ ἀρχαία	πράξει